Tapu İşlemleri
İcradan Satılık Ev Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
İcra yoluyla satışa çıkarılan konutlar, piyasa değerinin altında ev sahibi olmak isteyenler için cazip bir seçenektir. Ancak icradan alınan bir ev, normal bir satıştan farklı olarak "olduğu gibi" teslim edilir; içinde oturan borçlu, ödenmemiş aidatlar, ihalenin feshi davası gibi riskler alıcıya aittir. Bu rehberde ihaleye girmeden önce yapmanız gereken araştırmayı, ihale sürecini, ihale bedeline eklenen masrafları ve evin tesliminde yaşanabilecek sorunları anlatıyoruz.
İcradan satış nasıl işler?
Borcunu ödemeyen kişinin taşınmazı alacaklının talebiyle haczedilir. İcra dairesi bilirkişiye taşınmazın değerini tespit ettirir (kıymet takdiri) ve bu değer kesinleştikten sonra satış ilanı yayımlanır. 2021'den bu yana taşınmaz ihaleleri UYAP e-Satış Portalı (esatis.uyap.gov.tr) üzerinden elektronik olarak yapılmaktadır. İhaleye katılmak için e-Devlet şifresiyle portala giriş yapmak yeterlidir.
İhaleden önce yapılması gereken araştırma
- Satış ilanı ve şartnameyi okuyun: Taşınmazın tapu bilgileri, muhammen (tahmini) bedeli, ihale tarihleri ve satış şartları şartnamede yer alır.
- Kıymet takdiri raporunu inceleyin: Bilirkişi raporu taşınmazın metrekaresini, yaşını, iskân durumunu ve fiziki halini gösterir. Rapordaki değerin güncel piyasa fiyatlarıyla karşılaştırılması gerekir.
- Tapu kaydını sorgulayın: Taşınmazdaki ipotek ve hacizler satışla birlikte kural olarak terkin edilir; ancak irtifak hakları, intifa hakkı ve önceden tescil edilmiş kira şerhi gibi bazı kayıtlar alıcıya geçebilir.
- Evi yerinde görün: İcra dairesi çoğu zaman iç mekâna giriş imkânı sağlamaz. Bina dışını, ortak alanları ve çevreyi görmek, komşulardan ve site yönetiminden bilgi almak önemlidir.
- Aidat borcunu öğrenin: Site yönetiminden birikmiş aidat borcunu sorun. Aidat borcunun kimden tahsil edileceği konusunda aidat borcu rehberimize bakabilirsiniz.
- Kimin oturduğunu belirleyin: Evde borçlu mu, kiracı mı oturuyor? Bu durum teslim sürecini doğrudan etkiler.
Teminat ve ihale aşamaları
İhaleye katılabilmek için muhammen bedelin %10'u oranında teminat yatırılır. Teminat e-Satış portalı üzerinden kredi kartı veya banka aracılığıyla ödenebilir. İhaleyi kazanamazsanız teminat iade edilir.
| Aşama | Asgari teklif | Açıklama |
|---|---|---|
| Birinci artırma | Muhammen bedelin %50'si | Elektronik teklifler en az yedi gün süreyle alınır. |
| İkinci artırma | Muhammen bedelin %50'si | Birinci artırmada alıcı çıkmazsa yapılır. |
Her iki aşamada da teklif edilen bedelin, varsa rüçhanlı (öncelikli) alacakların toplamını ve satış masraflarını karşılaması gerekir. Bu nedenle üzerinde yüksek ipotek bulunan taşınmazlarda asgari teklif muhammen bedelin yarısının üzerine çıkabilir.
Pratik ipucu
İhalenin son dakikalarında teklifler hızla artar. Önceden çıkabileceğiniz en yüksek bedeli masraflarla birlikte hesaplayıp bu sınıra sadık kalın. Aşağıdaki masraf kalemleri ihale bedelinin üzerine eklenir.
İhale bedeline eklenen masraflar
- KDV: Borçlu KDV mükellefi bir şirketse ihale bedeli üzerinden KDV ödenir. Oranlar için konut KDV rehberimize bakın. Borçlu şahıs ise genellikle KDV doğmaz.
- Damga vergisi: İhale kararı üzerinden binde 5,69.
- Tapu harcı: Alıcı payı olan %2. Satıcı payı satış bedelinden karşılanır.
- Tapu döner sermaye bedeli ve tescil masrafları.
- Teslim masrafları: Evin boşaltılması gerekirse icra memuru, çilingir ve nakliye giderleri.
Örnek: 3.000.000 TL'ye kazanılan, borçlusu şahıs olan bir dairede damga vergisi 17.070 TL, alıcı tapu harcı 60.000 TL olur. Döner sermaye ve diğer giderlerle birlikte ihale bedelinin yaklaşık %3'ü kadar ek maliyet öngörülmelidir.
Bedelin ödenmesi ve ihalenin kesinleşmesi
İhaleyi kazanan alıcıya bedeli ödemesi için en fazla on günlük süre verilir. Bu sürede ödeme yapılmazsa ihale kararı kaldırılır ve taşınmaz yeniden ihaleye çıkarılır; aradaki fark ve faiz teminattan, yetmezse alıcıdan tahsil edilir.
İhale kararından sonra borçlu, alacaklı veya diğer ilgililer yedi gün içinde ihalenin feshi davası açabilir. Bu dava icra mahkemesinde görülür ve sonuçlanana kadar tapu devri yapılmaz. Esassız açılan davalarda mahkeme davacıyı ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına mahkûm edebilir. Dava açılmazsa veya reddedilip kesinleşirse ihale kesinleşir ve icra dairesi tapuya tescil müzekkeresi yazar.
Evin teslimi ve tahliye
Tapu adınıza tescil edildikten sonra evde borçlu oturuyorsa İcra ve İflas Kanunu'nun 135. maddesi gereği icra dairesine başvurarak tahliye talep edebilirsiniz. Borçluya taşınmazı 15 gün içinde boşaltması için tahliye emri gönderilir; süresinde boşaltılmazsa zorla tahliye edilir.
Evde kiracı oturuyorsa durum farklıdır. Kiracı ihalenin kesinleşmesinden önce kira sözleşmesine dayanarak oturuyorsa kira ilişkisi yeni malike geçer. Yeni malik, kiracıyı ancak Türk Borçlar Kanunu'ndaki tahliye sebeplerine dayanarak çıkarabilir. Bu konuda kiralanan taşınmazın satılması ve ihtiyaç nedeniyle tahliye rehberlerimize göz atın.
Sık yapılan hatalar
- Kıymet takdiri raporuna güvenip evin fiziki durumunu hiç araştırmamak,
- Masrafları hesaba katmadan teklif vermek,
- İskânı olmayan veya kat irtifakı bulunmayan taşınmazlarda kredi kullanılabileceğini varsaymak (bankalar icradan alınan evlerde kredi şartlarını farklı uygulayabilir),
- İhalenin feshi davası süresince taşınmaza müdahale etmek.
Unutma
İcra ihaleleri hukuki süreçlerdir ve her taşınmazın kendine özgü riskleri vardır. Yüksek bedelli ihalelerde katılmadan önce bir avukattan dosya incelemesi almak sürpriz maliyetlerin önüne geçer.
Sıkça Sorulan Sorular
İcradan ev almak için teminat ne kadar?
İhaleye katılmak için muhammen bedelin %10'u oranında teminat yatırılır. İhaleyi kazanamayanların teminatı iade edilir.
İcra ihalesinde ev en az kaça satılır?
Hem birinci hem ikinci artırmada asgari teklif muhammen bedelin %50'sidir; ancak teklifin rüçhanlı alacaklar ile satış masraflarını da karşılaması gerekir.
İcradan alınan evin eski borçları alıcıya geçer mi?
İpotek ve hacizler kural olarak satışla terkin edilir. Ancak intifa, irtifak ve önceden tescil edilmiş kira şerhi gibi bazı haklar ile taşınmaza bağlı bazı borçlar konusunda dikkatli olmak gerekir.
İhalenin feshi davası ne kadar sürede açılır?
İhale kararından itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde açılabilir. Dava sonuçlanana kadar tapu devri yapılmaz.
İcradan alınan evde oturan borçlu nasıl çıkarılır?
Tapu tescilinden sonra icra dairesine başvurulur; İİK m.135 uyarınca borçluya 15 günlük tahliye emri gönderilir, boşaltmazsa zorla tahliye edilir.
Kaynaklar
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m.114-135) · UYAP e-Satış Portalı (esatis.uyap.gov.tr) · 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu · 492 sayılı Harçlar Kanunu